خورشيد از دو سال قبل تاكنون بدون لكه و يا هر فعاليت چشمگير خاصي بوده است و تازه ترين تصاويري كه كاوشگر اروپايي "سوهو" 7 آگوست از خورشيد به زمين ارسال كرد نشان مي دهد كه ستاره منظومه شمسي همچنان به خواب خود ادامه مي دهد.

به گزارش خبرگزاري مهر ، اين موقعيت ثابت كه از دو سال قبل خورشيد در آن فرو رفته است حساسيت جامعه علمي را برانگيخته است.

در اين راستا در شماره ماه آگوست "آسمان و تلسكوپ" (Sky & Telescope) پرتيراژ ترين مجله نجوم دنيا مقاله اي با عنوان "در خورشيد ما چه چيزي عمل نمي كند؟" منتشر شد.

فعاليت خورشيد

در كمتر از 400 سال قبل گاليله منجم بزرگ ايتاليايي در سطح خورشيد (فوتوسفر) لكه هاي بزرگ و كوچكي را شناسايي كرد و نشان داد كه اين لكه ها داراي برآمدگيهايي هستند كه بعدها معلوم شد اين برآمدگيها حبابهاي بزرگ هيدروژن هستند كه بالاي فوتوسفر در جريانند و در فضا ذرات اتمي پرتاب مي كنند. اين ذرات با سرعت چند صد كيلومتر بر ثانيه حركت مي كنند. شدت اين پديده در هر دوره 11 ساله تكرار مي شود.

سه سال قبل در سال 2006 كه يكي از دوره هاي لكه هاي خورشيدي بود تعداد اين لكه ها به حداقل ميزان خود رسيد. سال 2006 بيستمين دوره اين لكه ها از زماني بود كه ستاره شناسان خورشيد را مورد مطالعه قرار داده بودند.

به همين منظور ناسا و سازمان اتمسفر و اقيانوس ملي آمريكا با دانشمندان اين بخش جلسه اي تشكيل دادند و از آنها خواستند كه پيش بيني هايي را در مورد دوره آينده اين لكه ها ارائه دهند.

در پي اين درخواست 12 سناريوي مختلف ارائه شد و در اين ميان، ستاره شناسان به دو گروه تقسيم شدند: گروه اول اعلام كردند كه در سال 2012 يك پيك قوي از توفانهاي خورشيدي به وقوع خواهد پيوست و گروه دوم معتقد بودند كه يك پيك متعادل در حدود سال 2013 رخ خواهد داد.

دوره حداقل فعاليت خورشيدي در تمام تابستان 2009 به طول مي انجامد و علائم از سرگيري فعاليت آن بسيار بعيد به نظر مي رسد. پيش از اين نيز در سال 1913 يك دوره فقير از لكه هاي خورشيدي به ثبت رسيد به طوري كه در آن سال خورشيد به مدت 311 روز از مجموع 365 روز سال كاملا از اين لكه ها پاك بود.

در سال 2008 خورشيد به مدت 266 روز و در سال 2009 از ژانويه تا 20 مي به مدت 115 روز كاملا بدون هيچ لكه و علامتي از فعاليت بود.

اكنون ستاره شناسان در حال بررسي علمي بيست و سومين دوره فعاليت خورشيدي هستند و پيش بيني كرده اند كه اين فعاليت بين سالهاي 2013 تا 2014 با يك پيك متعادل همراه خواهد بود.

كشف دوره فعاليت لكه هاي خورشيدي

به گزارش مهر، نخستين بار "هنريش شواب" ستاره شناس آماتور و داروساز حرفه اي در نيمه اول قرن نوزدهم دوره هاي فعاليت لكه هاي خورشيدي را كشف كرد. شواب در سال 1823 هر روز لكه هاي خورشيدي را ثبت مي كرد و افزايش تعداد آنها را در دوره 1827 تا 1830 و كاهش آنها را در 1388 كشف و سپس يك پيك ديگر را در سال 1837 ثبت كرد.

به اين ترتيب توانست پيش بيني كند كه حداكثر فعاليت خورشيدي جديد در حدود سال 1848 اتفاق مي افتد و در كشف كرد كه اين لكه ها يك دوره 1/11 ساله دارند. اين درحالي است كه در حقيقت دوره واقعي آنها 22 سال است كه اين دوره با دوره وارونگي قطبي ميدان مغناطيسي لكه ها منطبق است.

خورشيد همانند ساعت دقيق است

گاليله لكه هاي خورشيدي را در سال 1610 كشف كرد و در اين كشف شانس با اين دانشمند ايتاليايي همراه بود. در حقيقت اگر گاليله خورشيد را 40 سال بعد رصد مي كرد نمي توانست اين لكه ها را كشف كند چرا كه فعاليت آنها از سال 1645 تا 1715 تقريبا به صفر رسيده بود. اين دوره طولاني آرامش، بر گرفته از نام ادوراد ماوندر، ستاره شناس آمريكايي به "مينيمم ماوندر" معروف است. ماوندر ستاره شناسي بود كه به شدت جذب اين فعاليت خورشيدي شده بود.

نكته جالب توجه اين است كه "مينيمم ماوندر" خورشيد با "عصر يخبندان كوچك" زمين منطبق است. اين دوره عصر يخبندان از پايان قرن 17 تا آغاز قرن نوزده به طول انجاميد. به اين ترتيب ستاره شناسان ارتباط سرماي جهاني و حداقل فعاليت خورشيدي را به هم مربوط دانستند.

اين درحالي است كه اكنون با وجود خواب طولاني خورشيد زمين گرماي جهاني خود را پشت سر مي گذارد.